From Scotland- From North Macedonia : Beginnings & Interruptions

(please scroll down for the text in English)

Од Шкотска

An empty Gray’s School of Art, Robert Gordon University, Aberdeen

Последниот ден од она што до тогаш, за сите нас претставуваше нешто сосема нормално, онаа реалноста каква што ја познававме во Шкотска, по некоја чудна случајност, започна во петокот на 13 (март). Следејќи ја рутината на дневниот ред, отидовме во нашите канцеларии, како и вообичаено, но нагаѓањата за она што очигледно претстоеше, постојано кружеа наоколу, малигно навлегувајќи во нашите мисли и нарушувајќи го и оној мал спокој кој го имавме.

Се сеќавам таа вечер имав планирано најпрвин да појдам на изложба и подоцна да навратам до еден клуб во Абердин, всушност, тоа и не беа планови со кои само сакав да го пополнам времето, напротив, тоа беа планови ткаени во моите мисли веќе подолго време, после исклучително напорниот период и ангажманите кои ги имав на работа. Но, ширењето на пандемијата, со сите препораки за превенција и со акцент на ,, социјалното оддалечување”, израз кој до пред шест седмици не ни постоеше, ги урна сите мои, однапред добро подготвени планови кои веќе ги имав за таа вечер. Веќе следниот ден целиот Инстаграм беше облеан со некоја меланхолична атмосфера, преплавен со објави и пораки од оние кои присуствувале на изложбата, свесни дека тоа всушност е нивната последна средба во периодот којшто следи.

Во текот на последната седмица од март ме очекуваат во Скопје, но патувањето, за жал, мораше да се одложи. На почетокот март, сите наши планови паднаа во вода, кога добив e-mail од Скопје, кој почнуваше со зборовите „Нештата овде се менуваат многу брзо …“. Имено, директорката на Клиниката за инфектини болести во Скопје, била на патување во Италија, каде се заразила со коронавирусот, по што се вратила на работа во Скопје без никого да извести, потенцијално ширејќи ја заразата на стотици луѓе. Болеста силно ги истакна социопатското однесување и себичноста коишто со немарност и безгрижност ги стекнуваме во неолибералните времиња. Дотичната докторка се соочила со суспензија и можно  одземање на дозволата кон крајот на кризата. Овој локален изблик стана пандемичен благодарение на ширењето коешто го овозможи една талкачка класа на глобално мобилни, саможиви рамнодушно неолиберални субјекти.

Првата седмица на безмалу-целосното затворање за сите нас претставуваше тежок испит, кој особено ги порази уметноста и културните установи. Сите претходно толку многу подготвувани и долгоочекувани проекти, иницијативи, идеи и програми отпаднаа, проследени со изјавите за институционални презакажувања, одлагања и затворања. Театрите се затворија, студијата за танц се испразнија и за прв пат по 1939 година – фудбалот беше суспендиран на неодредено време.

Се разбира, на сите нам ни е јасно дека овие одлагања и откажувања се ништо во спореба со дваесетте илјади починати ширум светот, со милионите заболени и со глобалната рецесија каква што нашето време не памети. Но оваа состојба, истовремено претставува испит и за колективната душевна отпорност како и за самодисциплината и решителноста да се продолжи понатаму. Она што е нешто сосема незначајно за еден човек, претставува разурнувачки и фатален удар за друг. По првичниот шок и кој пандемијата несомнено го предизвика кај секој поединец, здодевните налети на откажувања и на незапирливото искачување на статистичката крива, периодот истовремено донесе и некоја чудна неизвесност. Има еден стар шкотски збор, двам (dwam); што во превод значи, да одиш низ животот како во транс, како насоне; градовите како да ,, омекнаа” поради отсуството на сообраќај, со малку луѓе низ улиците и невообичаен птичји пој. Тврдата бесчувствителност, од друга страна премина во нашиот умот, во нашите мисли; страв, загриженост, сомнеж, компулсивно однесување, клаустрофобија. Сите ние сме заглавени во некое чудно предсобје помеѓу животот пред и, можеби, животот потоа. Тоа е како чудната мала соба со црни и бели плочки на подот, честопати прикажана во филмовите на Дејвид Линч; некаква парализирачка ничија земја помеѓу животот којшто сите ние го напуштивме и иднината којашто во моментов не можеме да ја замислиме незамислиме.

Животот што го оставивме зад нас никогаш повеќе нема да се врати. Сите негови правила и апсурдности, веќе ги нема, неповратно исчезнаа, онака како што и под Везув исчезна Помпеја. Единственото што ни преостанува во ова ново време кое го живееме, во оваа самоизолација, е да размислиме и да се запрашаме самите, дали времето што доаѓа ќе биде барем малку подобро од она што го оставивме зад нас? Но, ова време на несигурност, несомнено отвара уште безброј други прашања кои трагаат по својот одговор.

Еве ги уметниците!

Овој проект беше замислен за некое друго време, за времето пред ова, за сегашноста која ја познававме претходно, со прилично јасни цели кои поаѓаа од три основни гледишта:

  • Дека современата уметност во С. Македонија, всушност е насочена само кон уметничката сцена во Скопје;
  • Дека институциите и современите уметнички практики кои произлегуваат од минатите социо-економски структури во дваесеттиот век беа, според сите намери и цели, застарени;
  • Поради ова, целта на овој проект беше да настојува  не само пасивно да се набљудуваат и анализираат овие застарени творечки и институционални практики, туку да се направи обид и анализа на можностите за културен ангажман на граѓаните од различни градови ширум земјава, така што ќе им се даде можност директно да бидат инволвирани во активностите, и интерактивно, преку дијалог, да се покренат одредени прашања во врска со недостатоците во културата, главно на локално ниво, во дадената област.

This was the kind of vehicle that was to be our mobile gallery, before the pandemic hit!

Главната идеја беше проектот да биде реализиран перформативно, со стара Застава 101, како не само компатибилно возило согласно потребите за монтажната галерија, туку пред сѐ уникатно и препознатливо превозно средство на овие простори, особено за постарите генерации, возило со кое беше предвидено да се посетат поголемите градови низ земјава, како: Прилеп, Гевгелија, Струмица, Куманово и Тетово, каде што би можеле да бидат таргетирани што е можно поголем број луѓе, поставувајќи им претходно подготвени прашања, прилагодени на специфичните и индивидуални културни особености и обележја со кои располага секоја од предвидените локации.

Возилото, исто така беше предвидено да обезбеди забавна и необична ,, патувачка галерија“, на некој начин упатувајќи и на херојските рани денови на поголемата патувачка галерија во Шкотска, основана во 1978 година; задниот дел од возилото требаше да биде искористен како место за прикажување на видео-уметност во јавен простор, дури и веројатно како мобилен „бел кубус“ (white cube). Сите наодите и документацијата од оваа перформативна турнеја, беше предвидено да бидат собрани и публикувани во книга, како почеток на една серија истражувања, кои ќе бидат основа за понатамошно дејствување. Засега, Ковид-19 ги ​​уништи нашите планови физички да ја оствариме оваа идеја, но сепак, прашањата кон кои целеше проектот се доволно значајни, поради што и продолжуваме со реализацијата на проектот, засега- online.

Од Северна Македонија

Една македонска перспектива

Кај нас, а очигледно и насекаде другаде, областите на Реалното, на Симболичното и на Имагинарното изгледа дека се спојуваат. Како потребите, желбите и стремежите да се во миг претопени во едно продорно и, во извесна мера заканувачко претчуство за трајните промени коишто надоаѓаат.

Ги запишувам овие мисли нецела седмица откако шкотскиот извештај пристигна во сандачето за пораки, наложувајќи ми една поширока перспектива за испрекинатиот тек на личното време, како и за распарчените, навидум бескрајни плоштини на општествениот простор. Всушност, кога ќе погледнам низ прозорецот – што во овој миг, барем за мене, е единствената достапна перспектива за македонската состојба – не можам да го видам и да му пристапам на она што е претставено како анегдотско, или поточно, на она што е прикажано како причинско-последична низа на настани. Оттаму и мојот увод за помодното лакановско тројство е само заобиколно потсетување на заслабениот, на заод, речиси исчезнат либерален автономен субјект: историскиот индивидуалец. Изгледа дека нема некој којшто има контрола врз раководењето со одговорот на КОВИД-19 пандемијата. Одговорноста за ширењето на заразата и за ограничување на болеста е ставена (сведена) на индивидуалното однесување. А сепак, раздвижената јавна сфера, текот на непосредувани објаснувања, купиштата „настани“ во потрага по структурна тенденција, … сето ова наведува дека се работи за вистински системски распад – што ќе рече дека таму, некаде и насекаде постои самиот факт на пандемијата и неговите услови за можност.

Следствено, еве го прашањето: кој (што!?), доколку постои некој или нешто такво, е субјект на тековната криза?

Еве ме повторно како набрзина крадам уште еден поглед низ прозорецот, обидувајќи се да ја распознаам силуетата на Скопје, моето родно место. Го гледам градот препокриен со облаци како се протега под замагленото светло небо обременето со влажни снегулки. Одвај по нешто можам да наслушнам. Тешкиот снег го засилува впечатокот на заглушувачка тишина. Пролетната рамнодневница беше пред десетина дена. Толку за нормалноста. Мора да може да обвинам некого или нешто за моето (нашето?) привремено загубено или трајно изгубено чувство за Реалното, за Симболичното и за Имагинарното. За жал, времињата на историскитер двигатели се одамна одминати – одвај нешто порано од доминантната геокултура на заминување. Изгледа дека сега сите ние мора да се соочиме со непредвидените и несакани последици на структурните продуктивни сили – на силите коишто во стварноста ги храниме и преобразуваме, потчинувајќи им се на ограничувањата коишто тие ги поставуваат пред нашите дејства и повлекувајќи се пред нивната контрола врз нашите мисли. Клатното, очигледно, забрзува во спротивна насока.

Сепак, … не очекувам дека оваа транзиција од двигателот кон устројството ќе биде наскоро довршена. Моето гледиште за тековниот македонски одговор на пандемичната криза – институционален и општествен – се потпира врз поимот на сурогат (заменскиот) субјект, односно, врз поимот на некаков (резервен) двигател во алтернација. Затоа ќе го именувам главниот (единствениот?) сурогат субјект на тековниот кризен менаџмент во Република Северна Македонија: тоа е самата македонска држава, … којашто ги посредува притисоците пројавени помеѓу напорите за политичка мобилизација од горе и потребите за општествена организација од долу: се работи за сениште на упокоена административна структура, … сениште коешто ефикасно распределува извесно чувство за целисходност на политичките двигатели на врвот, и некакво разлеано чувство за поредок на општествените двигатели на дното.

Сосема јасно – за разлика од здравството, финансиите, правниот систем, … и делумно, образованието – културата е оставена да го чека доаѓањето на „денот потоа“. Конечно, денес опасниот општествен контакт е составен дел на културата.

Што ме враќа кон темата на оној наш, привремено тргнат настрана проект – „Еве го уметникот. Што ви треба?“. Од самите почетоци замислувавме мошне посебни одморишта за нашиот патувачки перформанс – две спротиставени точки во секој од општинските јавни простори коишто планиравме да ги посетиме. Едната требаше да биде во центарот, најверојатно некаде на работ на главниот градски плоштад, додека другата требаше да биде во близина на главното градско пазариште. Навраќајќи се на нашите претходни размислувања и избори околу проектот, денес останувам вчудоневиден од нашата далекугледост. Како да ја бевме почувствувале природата на главната борба во времињата по „денот потоа“ – судирот помеѓу пазарот и пазариштето.

На крај, треба да го подвлечам фактот дека искажувањето за моите гледишта околу македонската (само?) состојба во време на пандемија е со ограничен зафат и важност. Пословичниот обем и густина на тековниот термпорален потоп, … допуштаат само нагаѓања за натамошното одвивање на нештата и за исходиштата. Сепак, допуштено е да се има надеж и да се бориш за промена, без оглед на ненамерните последици коишто секоја транзиција ги носи.

From Scotland

The last day of normality in Scotland was, bizarrely, Friday the 13th. We went to our offices as normal, but speculation as to what was obviously coming chattered like a relentless, malign tickertape.

I had been looking forward to an exhibition and club night in Aberdeen that night- for some time, actually, as it had been exceptionally busy at work. Plans were unmade and we stayed at home, however, as we began to understand how the disease worked and what “social distancing” – a term that didn’t exist six weeks ago- meant. Instagram the following day was full of sad messages from those who went, already realising that this would be their last night out together for quite some time.

I had been due to come to Skopje in the last week of March, but the trip was postponed already. Things were sunk by an ominous e-mail from Skopje that began “Things are changing very fast here…”, at the beginning of March. The director of a Macedonian clinical institute had gone on a skiing and shopping holiday in Italy, developed COVID-19, and returned to work in Skopje, without bothering to inform anyone, potentially infecting hundreds of people. The disease throws sociopathy and selfishness, acquired so casually in neoliberal times, into a damning relief. The doctor concerned faced the sack and possibly being struck off when the crisis is at an end. This local outbreak became a pandemic, thanks to its spread by an itinerant class of globally mobile, self-absorbed, indifferent neoliberal subjects.

The first week of all-but-lockdown was testing. In the arts, projects and institutions died like flies on a juggernaut’s windscreen. Initiatives, ideas, programmes, tenpinned, with statements of dreary institutional deferral, postponement and closure.  In parallel worlds theatres shuttered, dance studios emptied, and for the first time since September 1939, football was suspended indefinitely.

Of course we recognise that these deferrals and cancellations are of microscopic significance set against a backdrop of over two million cases worldwide, hundreds of thousands dead, and a global recession unprecedented in our lifetimes. But this situation is a test of collective mental resilience as well as physical discipline and self-denying resolve. What’s of no consequence to one person is a devastating blow to another.

After the immediate shock, and the deadening blows of cancellation, the inexorable rocketing of the curve, came a strange limbo. There’s an old Scots word, dwam; meaning, to go through life in a trance, a dream like state; the hard edges of the city softened by lack of traffic, very few people, and unaccustomed birdsong. The hardness instead migrates to the mind; fear, anxiety, doubt, compulsive behaviours, claustrophobia.  We are all stuck in a strange ante-room between life before and maybe life after. It’s like the strange little room with white and black tiles on the floor found often in David Lynch films; a paralysing no-man’s land between the life we all just left behind, and a future that is currently unimaginable. Life has shrunk staggeringly quickly. New trivias replace old significances; board games, measuring your flat on foot so as to exercise (92 paces all told), shopping once a week.

The life we’ve left behind won’t be back. It’s orthodoxies and absurdities are gone, as surely as Vesuvius buried Pompeii. All that’s really left in this self-isolation is the question of whether what is to come will be any better than what we’ve left behind. At this time of ragged desperation for certainty, there are only more questions.

The Project

This project was one conceived in another time, the time before now. The aims of it were pretty straightforward. We started from three premises:

  1. That “contemporary art in North Macedonia” actually meant “contemporary art in Skopje’
  • That the institutions of art and rituals of art deriving from past socio-economic structures in the twentieth century were, to all intents and purposes, obsolete.
  • That therefore a new project would seek not to observe these obsolete rituals (making objects, mounting exhibitions) but instead seek to chart the levels of engagement by the Macedonian public not only with contemporary art, but also the possibilities for cultural engagement to make them question again what they think they know about their towns and cities, and to begin the dialogue on that basis.

The delivery of the project was to be performative; to purchase an old Zastava Stojadin pick up and use that as a visible means to travel around the country, visiting five large-ish towns where we could engage as many people as possible; Prilep, Gevgelija, Strumica, Kumanovo, and Tetovo, with each of the questions tailored to the specific circumstances of each location. The vehicle was also envisaged as providing a fun and unusual travelling gallery- perhaps echoing the heroic early days of Scotland’s larger-scale Travelling Gallery, founded in 1978; the large tailgate o four vehicle was to be used to display video art in public, even possibly as a mobile “white cube”. The findings and documentation from this performative tour would then have been collated into a book and series of findings that would form the basis for future action.

The project was due to have started with a pilot in Veles in late March and then roll out to the other cities in the first fortnight in May. The book was due to have been launched at this year’s AKTO festival in Bitola, where we had begun discussion with the organsiers. The COVID-19 pandemic has completely wrecked this timetable. Whilst we envisage engaging with a version of this project in Macedonia when it is safe again to do so, it is very likely that the questions- and answers- will be very different.

We are using a small amount of the time that we have in this lockdown period, to launch our project virtually through various webchats and discussion points, which will have the effect of us enabling the gathering of data in advance of any tour.

From North Macedonia

A Macedonian Perspective

In our parts, and apparently everywhere else, the realms of the Real, the Symbolic, and the Imaginary seem to be conflating. As if the needs, desires, aspirations were suddenly melted into a pervasive and, somewhat, ominous premonition of lasting changes setting in.

I am writing down these thoughts less than a week after the Scottish report arrived in the mailbox, impressing upon me a wider perspective on the intermittent flow of personal time, as well as on the fragmented, seemingly endless planes of the social space. Actually, when looking through the window pane – which presently, to me at least, is the only available perspective on the Macedonian situation – I cannot see and approach that which is presented as anecdotal or, more to the point, that which is presented as some causal sequence of events. Hence my opening lines on the fashionable Lacanian triad is but a roundabout reference to the enfeebled, waning, nay vanished liberal autonomous subject: the historical individual. There seem to be no one claiming the control and steering of the response to the Covid 19 pandemic. The responsibility for spreading the infection and containing the disease is put down on (reduced to?) the individual behavior. And yet, the hyped up public sphere, the run of non-mediated explanations, the heap of “events” in want for structural tendency, … all of this is suggesting a systemic fallout proper – meaning that there, somewhere and everywhere is the very fact of the pandemic and its conditions of possibility.

Therefore, the question follows: who (what!?), if anyone or anything, is the subject of the crisis at hand.

Here am I again, casting another glance through the window pane and trying to discern the outlines of my home town, Skopje. I see the overcast city, stretching under the hazy bright skies laden with damp snowflakes. I can barely hear anything, though. The heavy snowfall adds to the impression of a deafening silence. The vernal equinox was some ten days ago. So much for the normality. There simply must be someone or something to blame for my (our?) temporarily misplaced or permanently lost sense of the Real, the Symbolic, and of the Imaginary. Alas, the times of historical agencies are long gone – lagging only slightly behind the the dominant geo-culture on the wane. Now, it would appear, we all must face the unforeseen and unwanted consequences of the structural productive forces – the forces we actually feed and transform by yielding to restrictions they are imposing to our action and by retreating before their control over our thoughts. The pendulum appears to be accelerating in the opposite direction.

Well, … I am not expecting that this transition from agency to structure will be completed any time soon. My take on the current Macedonian

response to the pandemic crisis – institutional, as well as social – is relying upon the notion of surrogate subject, that is to say, upon the notion of an understudy agency of sorts. Subsequently, I will name the principal (the only?) surrogate subject of the ongoing crisis management in the Republic of North Macedonia: it is the Macedonian state proper, … mediating the pressures exerted between the endeavors for political mobilization from above and needs of social organization from bellow: it is to do with a spectre of a defunct administrative structure efficiently dispensing certain feeling of purpose to the political agencies on top, and some vague sense of order to the social agencies on the bottom.

Obviously enough – in contrast to the healthcare, the finance, the juridical system, … and partly , the education – the culture is left waiting the arrival of the “day after”. After all, the presently perilous social contact is constitutive of culture.

Which brings me to the issue of that temporarily suspended project of ours – “Here is the Artist. What do you Need?”. From the very beginnings, we were envisaging quite particular resting points for our itinerant performance – two opposing spots in each of the municipal public spaces we planned to visit. One would be downtown, possibly somewhere near to the rim of the city central square, while the other would be in the vicinity of the city main marketplace. Looking back on our past deliberations and choices about the project, I am in hindsight amazed by our farsightedness. As if we were sensing the nature of the principal conflict of the “day after” times – the clash between the market and the marketplace.

In closing, I have to stress the fact that the account on my views about the Macedonian (only?) situation in the times of pandemic, is of limited scope and relevance. The proverbial volume and density of the present temporal deluge, … they allow only guessing the further developments and outcomes. None the less, one is allowed to hope and strive for change, irrespective of the unintended consequences that every transition brings.

Messenger chat, 6 March, just before we all realised what COVID-19 would mean

Introduce Yourself (Example Post)

This is an example post, originally published as part of Blogging University. Enroll in one of our ten programs, and start your blog right.

You’re going to publish a post today. Don’t worry about how your blog looks. Don’t worry if you haven’t given it a name yet, or you’re feeling overwhelmed. Just click the “New Post” button, and tell us why you’re here.

Why do this?

  • Because it gives new readers context. What are you about? Why should they read your blog?
  • Because it will help you focus your own ideas about your blog and what you’d like to do with it.

The post can be short or long, a personal intro to your life or a bloggy mission statement, a manifesto for the future or a simple outline of your the types of things you hope to publish.

To help you get started, here are a few questions:

  • Why are you blogging publicly, rather than keeping a personal journal?
  • What topics do you think you’ll write about?
  • Who would you love to connect with via your blog?
  • If you blog successfully throughout the next year, what would you hope to have accomplished?

You’re not locked into any of this; one of the wonderful things about blogs is how they constantly evolve as we learn, grow, and interact with one another — but it’s good to know where and why you started, and articulating your goals may just give you a few other post ideas.

Can’t think how to get started? Just write the first thing that pops into your head. Anne Lamott, author of a book on writing we love, says that you need to give yourself permission to write a “crappy first draft”. Anne makes a great point — just start writing, and worry about editing it later.

When you’re ready to publish, give your post three to five tags that describe your blog’s focus — writing, photography, fiction, parenting, food, cars, movies, sports, whatever. These tags will help others who care about your topics find you in the Reader. Make sure one of the tags is “zerotohero,” so other new bloggers can find you, too.

Introduce Yourself (Example Post)

This is an example post, originally published as part of Blogging University. Enroll in one of our ten programs, and start your blog right.

You’re going to publish a post today. Don’t worry about how your blog looks. Don’t worry if you haven’t given it a name yet, or you’re feeling overwhelmed. Just click the “New Post” button, and tell us why you’re here.

Why do this?

  • Because it gives new readers context. What are you about? Why should they read your blog?
  • Because it will help you focus your own ideas about your blog and what you’d like to do with it.

The post can be short or long, a personal intro to your life or a bloggy mission statement, a manifesto for the future or a simple outline of your the types of things you hope to publish.

To help you get started, here are a few questions:

  • Why are you blogging publicly, rather than keeping a personal journal?
  • What topics do you think you’ll write about?
  • Who would you love to connect with via your blog?
  • If you blog successfully throughout the next year, what would you hope to have accomplished?

You’re not locked into any of this; one of the wonderful things about blogs is how they constantly evolve as we learn, grow, and interact with one another — but it’s good to know where and why you started, and articulating your goals may just give you a few other post ideas.

Can’t think how to get started? Just write the first thing that pops into your head. Anne Lamott, author of a book on writing we love, says that you need to give yourself permission to write a “crappy first draft”. Anne makes a great point — just start writing, and worry about editing it later.

When you’re ready to publish, give your post three to five tags that describe your blog’s focus — writing, photography, fiction, parenting, food, cars, movies, sports, whatever. These tags will help others who care about your topics find you in the Reader. Make sure one of the tags is “zerotohero,” so other new bloggers can find you, too.

Introduce Yourself (Example Post)

This is an example post, originally published as part of Blogging University. Enroll in one of our ten programs, and start your blog right.

You’re going to publish a post today. Don’t worry about how your blog looks. Don’t worry if you haven’t given it a name yet, or you’re feeling overwhelmed. Just click the “New Post” button, and tell us why you’re here.

Why do this?

  • Because it gives new readers context. What are you about? Why should they read your blog?
  • Because it will help you focus your own ideas about your blog and what you’d like to do with it.

The post can be short or long, a personal intro to your life or a bloggy mission statement, a manifesto for the future or a simple outline of your the types of things you hope to publish.

To help you get started, here are a few questions:

  • Why are you blogging publicly, rather than keeping a personal journal?
  • What topics do you think you’ll write about?
  • Who would you love to connect with via your blog?
  • If you blog successfully throughout the next year, what would you hope to have accomplished?

You’re not locked into any of this; one of the wonderful things about blogs is how they constantly evolve as we learn, grow, and interact with one another — but it’s good to know where and why you started, and articulating your goals may just give you a few other post ideas.

Can’t think how to get started? Just write the first thing that pops into your head. Anne Lamott, author of a book on writing we love, says that you need to give yourself permission to write a “crappy first draft”. Anne makes a great point — just start writing, and worry about editing it later.

When you’re ready to publish, give your post three to five tags that describe your blog’s focus — writing, photography, fiction, parenting, food, cars, movies, sports, whatever. These tags will help others who care about your topics find you in the Reader. Make sure one of the tags is “zerotohero,” so other new bloggers can find you, too.